مراقبت جنسی را جایگزین تربیت جنسی کنیم

گروه خانواده؛ نعیمه موحد: درون چند سال گذشته با متفاوت شدن اوضاع جامعه و همچنین سبک زندگی‌ها، بحث تربیت جنسی و آموزش اصول مراقبت از بدن به کودکان درون برابر غریبه‌ها به یکی از بحث‌های چالش‌برانگیز درون جامعه ایرانی تبدیل شد.

درون فرهنگ ما صحبت از مسائل جنسی به درستی دارای نوعی حرمت هست. به همین خاطر والدینی که می‌خواهند فرزند خود را با موضوع جنسیت و تربیت جنسی آشنا کنند معمولا به دو دسته تقسیم می‌شوند. دسته اول اعتقاد دارند که باید بدون ترس و کاملا غیرمستقیم درمورد بدن و مراقبت از آن با کودک صحبت کرد. این دسته از والدین درون جواب به ایجاد خطراتی مثل دادن اطلاعات بیش از سن کودک به وی و تبعات بعدی آن مثل کنجکاوی یا بلوغ زودرس، می‌گویند که نگفتن از تربیت جنسی به مراتب تاثیر بدتری بر روی کودک خواهد داشت.

ولی سوده شبیری، مدرس دوره‌های والدگری درون موسسه هم‌نوا، می‌گوید که آموزش نادرست یا «غیرطیب» درمورد جنسیت و مسائل جنسی می‌تواند اثرات سوء زیادی بر روان و آینده کودک داشته باشد. درصورتیکه از آن دسته والدینی هستید که دوست دارید فرزندتان مراقبت از بدن و جنسیتش را یاد بگیرد ولی درمورد نحوه درست بیان و آموزش آن تردید دارید، گفته پیش رو را از دست ندهید.

مراقبت جنسی به جای تربیت جنسی

بهتر هست به جای «تربیت جنسی» که شاید دفعه معنای چندان مثبتی نداشته باشد از «مراقبت جنسی» استفاده کردن کنیم. مراقبت جنسی از کودک از ابتدای تولد و حتی قبل از آن از طریق آموزش‌های والدینی شکل می‌گیرد.

یکی از اصول بسیار با اهمیت درون «مراقبت جنسی» این هست که محیط رشد کودک پاک و «طیب» باشد. درون نتیجه باید درون محیط خانه از هر کلام غیر طیب دوری کنیم و باید از آموزش غیرطیب به معنای آموزشی که مناسب سن بچه نیست پرهیز کنیم.

درون بحت تربیت جنسی این روزها مباحثی مثل یاد دادن جنسیت یا صحبت از جلوگیری از لمس بدن کودک توسط غریبه‌ها مطرح هست. ولی لازم هست قبل از همه این‌ها و به عنوان پیش‌احتیاج، محیط رشد کودک طوری ساماندهی بشود که پیام «حرمت تن» به کودک منتقل بشود.

«حرمت تن» مدل کودک فهم، حیاست. از آن سمت مفهوم حیا خیلی گسترده تر هست و شامل چیزی که می‌بینیم و می‌شنویم و یا حتی چیزی که فکر می‌کنیم هم می‌شود. مطلوب ما هم این هست که فرزند ما درون نوجوانی و بزرگسالی به این مرحله برسد و به همین خاطر درون خردسالی و کودکی باید مفهوم «حریم» ازبرای وی جابیفتد. درون واقع زمانی ما محیط را ازبرای کودک فراهم کنیم آموزش هم غیرمستقیم و البته موثر اتفاق می‌افتد.

 

آموزش غیر طیب، به کودک حس ناامنی می‌دهد

تجربه می‌گوید کودکانی که درون محیطی رشد می‌کنند که مراقبت از بدن به آن‌ها آموزش داده می‌شود، مسیر رشد خود و رسیدن به تمیز عقلانی درمورد حیا و حریم را با سلامت بیشتری طی می‌کنند.

از آن سمت آموزش غیرطیب؛ به این معنی آموزشی که درون آن از مباحث نامناسب و بزرگتر از سن کودک درمورد بدن و جنسیت با وی استفاده کردن بشود؛ حتما به کودک احساس عدم امنیت و اضطراب می‌دهد. چون بچه درون سنین خردسالی هم اکنون میل جنسی ندارند و آموزش غیرطیب ممکن هست این تمایلات را به صورت کاذب و از سر کنجکاوی درون وی باز کند. از آن سمت به کودک احساس ناامنی می‌دهیم و وی همیشه این تصور را خواهد داشت که «دنیا جای امنی نیست» و «همه آدم‌ها می‌خواهند من را اذیت کنند»

کف احتیاج هر انسانی احساس احتیاج به امنیت هست و این حس ازبرای بچه‌ها از حیاتی‌ترین و کلیدی‌ترین احساساتی هست که به آن احتیاج دارند.

 

پیام «حرمت تن» از کودکی منتقل می‌شود

بسیاری از والدین این سوال را مطرح می‌کنند که چه طور هم آموزش مستقیم درمورد جنسیت و مسائل جنسی به کودک ندهیم و هم وی را نسبت به مراقب جنسی از خودش آگاه کنیم؟

کودک ما قرار هست از رفتار ما و محیطی که درون آن زندگی می‌کنیم پیامی درمورد  «حرمت تن» دریافت کند. پیام این هست که بدن تو حرمت دارد و نباید اجازه بدهی کسی آن را لمس کند یا ببینید. مثلا کودک باید یاد بگیرد که حتی نباید پیش والدینش لباسش را عوض کند و درون سنین پایینتر زمانی والدین وظیفه تعویض پوشش را به عهده دارند باید با رفتارهای خود نشان بدهند که از لمس یا نگاهی که لازم نیست، به بدون کودک خود خودداری می‌کنند.

این آموزش‌ها از همان وقت کودکی و موقعی که فرزندمان را تعویض پوشک می‌کنیم شروع می‌شود. اینکه هیچ‌وقت پوشک بچه را درون حضور دیگران تعویض نکنیم یکی از اصول تربیت درون محیط طیب هست. یا اینکه به کودک یاد بدهیم که زمانی می‌خواهد استحمام کند باید داخل حمام لباسهایش را دربیاورد و داخل حمام هم لباسهایش را بپوشید و بیرون بیاید. درصورتیکه پوشش بچه را درون حضور دیگران عوض کردیم یا پیش چشم بقیه پوشکش را عوض کردیم پیام مراقبت از بدن و اینکه «بدن هرکس حریم دارد» به کودک منتقل نمی‌شود.

به صورت مستقیم درمورد جنسیت صحبت نکنیم

درون آموزش تربیت جنسی خیلی‌ها گمان می‌کنند که باید از کلام «اندام خصوصی» و توضیح آن به کودک استفاده کردن کرد. درحالی که یاد دادن مفاهیم هم موثرتر هست و هم راحت‌تر. مثلا درصورتیکه از همان سن دو سالگی، والدین هیچوقت جلوی کودک تعویض پوشش انجام ندهند. کودک هم یاد می‌گیرد زمانی که به تنهایی قادر به تعویض پوشش شد، باید درون جایی که کسی وی را نمی‌بیند این کار را انجام بدهد. این کودک درون ناخودآگاهش حتما به مفهوم «حرمت تن» و «مراقبت از بدن» خودش رسیده هست.

 ار آن سمت بچه‌ها درون مسیر رشد خود، خواهی نخواهی با مفهوم خصوصی و عمومی آشنا می‌شوند. همه بچه‌ها می‌دانند یک کمد یا یک قسمت از خانه ازبرای وسائل پدرشان هست. می‌دانند که هرکس تخت یا رختخواب خودش را به صورت خصوصی دارد. از آن‌سمت می‌دانند که یخچال خانه یک وسیله عمومی هست و متعلق به شخص خاصی درون خانه نیست. پس درک مفهوم اینکه بدن آن‌ها هم متعلق به خودشان هست و خصوصی به حساب می‌آید، چندان موضوع پیچیده و سختی نیست.

والدین شروع کننده صحبت درمورد جنسیت نباشند

هویت جنسی کودک؛ به این معنی اینکه پسر هست یا دختر؛ حداکثر تا سن ۷سالگی شکل خواهد گرفت. ولی اینکه کودکی بخواهد بداند که به طور دقیق تفاوت دختر و پسر درون چیست، اتفاقی هست که شاید ازبرای کودکی بیفتد و شاید ازبرای یک کودک دیگر هرگز نیفتد.

ازبرای همین والدین هیچوقت نباید شروع کننده صحبت درمورد این مسئله باشند. صحبت درمورد تفاوت دختر و پسر و تبیین این مسئله باید زمانی اتفاق بیفتد که کودک مستقیما از ما سوال کند و یا کنجکاوی‌هایی از وی ببینیم که مربوط به این مسئله هست.

 درون این مواقع اول از همه باید به کودک اطمینان بدهیم که می‌تواند سوالش را بدون ترس، بدون دعوا شدن و بدون اینکه قضاوتش کنیم از ما بپرسد. درون واقع کودک هم ازبرای این موضوع و هم ازبرای موضوعات دیگر بایدمطمئن باشد که همیشه بهترین جواب را از والدینش می‌گیرد.

 

نقاشی بکشیم و از کارکرد بدن بگوییم

گاهی کنجکاوی کودک به خاطر دیدن صحنه‌ای هست که ناخودآگاه با آن مواجه شده هست. مثل سرزده وارد شدن به اتاق تعویض پوشک یک نوزاد. درصورتیکه پس از این اتفاق کودک ما یک‌دفعه نسبت به عضو خصوصی بدنش کنجکاوی کرد ایرادی ندارد. ولی درصورتیکه این کنجکاوی ادامه‌دار بود باید زنگ هشداری ازبرای والدین باشد. البته این زنگ هشدار هم به این معنا نیست که کودک ما از نظر جنسی از دست رفته هست و یا منحرف شده هست، بلکه تنها به این معناست که کنجکاوی کودک ما هم اکنون برطرف نشده و وی نسبت به این موضوع کمی بیشتر از معمول حساس شده هست.

یک روش پیشنهادی ازبرای روبه رو شدن با این موقعیت این هست که بر روی یک کاغذ نقاشی از یک انسان بکشیم. این نقاشی باید شبیه نقاشی کودکانه باشد نه یک نقاشی نزدیک به واقعیت. خوبی این روش این هست که کودک را یکی‌یکی با کارکرد اعضای مختلف بدن آشنا می‌کنیم و مجبور نیستیم یک‌راست سراغ توضیح اندام خصوصی برویم.

آموزش غیرمستقیم به کودک و مستقیم به والدین

نه تنها آموزش مراقب جنسی بلکه هر آموزش دیگری درصورتیکه به جای گفت‌وگوی مستقیم به آموزش از طریق سبک زندگی منتهی بشود، مفیدتر هست. مثلا درون ارتباط با غریبه‌ها فرزند ما حتما از نوع برخورد ما با مردم درون کوچه و خیابان و برخورد ما با فامیل و آشنایان مفاهیم «غریبه» و «آشنا» را درک می‌کند.

ولی از آن‌سمت آموزش به والدین کودک، باید کاملا مستقیم باشد. گفتیم که محیط رشد کودک باید محیط طیب باشد، پس مادر و پدر باید آموزش دیده باشند تا بتوانند این محیط را به وجود بیاورند. والدین لازم هست بدانند که جواب سوالات کودک را چه طور بدهند، چه اصولی را رعایت کنند و چه ملاحظاتی داشته باشند. این آموزش‌ها می‌تواند از طریق کلاس‌های مختلف فرزندپروری و یا مطالعه کتاب به دست بیاید.

انتهای پیام/

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *