همکاران جیسون رضائیان به روایت هالیوود

خبرگزاری فارس؛ گروه دیگر رسانه‌ها: درون این میان، چهره جاسوسان انگلیسی درون سینما و تلویزیون هالیوود، بیشتر از بقیه کشور‌های غربی به تصویر کشیده شده و خب دلیل این امر هم این هست که انگلستان ازنظر زمانی جلوتر از دیگر کشور‌های اروپایی همتای خود مانند فرانسه، آلمان و… به تربیت جاسوسان حرفه‌ای پرداخت و ماموران مخفی‌اش را با عناوین مختلفی، چون پزشک، مهندس، جامعه‌شناس یا جهانگرد و… وارد کشور‌های موردنظر خود می‌کرد.
 
این جاسوسان علاوه‌بر به‌دست آوردن اطلاعات موردنظر و نفوذ به محیط پیرامونی اشخاص معروف درون هر کشور، تلاش درون عوض کردن فرهنگ و تفکر آن جامعه می‌کردند و پس از مدتی با نوشتن کتاب و نفوذ درون میان روشنفکران این جوامع، تلاش داشتند جای ماندگاری درون فرهنگ نوظهوری که دستمایه خودشان بود، پیدا کنند.
 
ادوارد براون، پزشک و خاورشناس انگلیسی که به اسم طبابت به ایران آمد و با نوشتن کتاب‌های «تاریخ ادبیات ایران» و «انقلاب مشروطیت ایران» جای خود را درون میان روشنفکران آن وقت باز کرد و نهایتا درون کتاب «یک سال درون میان ایرانیان» شرح قدم‌به‌قدم خدماتش به انگلستان و دیدارهایش با بابیان و بهائیان ایران را شرح داد یا «لرد جورج کرزن»، یکی از وزرای خارجه انگلستان که پیش از رسیدن به این سمت، به‌عنوان خبرنگار و شرق‌شناس، ولی با ماموریت حقیقی شناسایی تمام ابعاد اقتصاد ایران و چگونگی استفاده کردن از منبع ها آن وارد کشور شد، از جمله این افراد هستند. کرزن پس از ورود به ایران درون وقت ناصرالدین‌شاه، درون دو جلد کتاب «ایران و قضیه ایران» از چم‌وخم جاده‌های کشور گرفته تا کوچک‌ترین مسائل اقتصادی آن را مکتوب کرد.
 
برخلاف آنچه که درون واقعیت اتفاق افتاده هست، چهره همین جاسوسان درون هالیوود به‌عنوان انسان‌هایی صادق، بشردوست و معمولا به‌عنوان قهرمانانی باهوش، جذاب و جسور به تصویر کشیده می‌شوند و کلیپ‌ها و مجموعه تلویزیونی‌های هالیوودی مخاطبان را به دنیای پر از ماجراجویی این شخصیت‌ها می‌برند و از آن‌ها درون ذهن مخاطبان، قهرمانانی شکست‌ناپذیر می‌سازند.
 
درون این مقاله قصد داریم به بهانه مجموعه تلویزیونی جنجالی «گاندو» که نمایش تصویر جاسوسی به نام جیسون رضاییان درون آن بحث‌های زیادی ایجاد کرد، تعدادی از کلیپ‌های هالیوودی را درون ژانر جاسوسی و زندگینامه‌ای تحقیق کنیم.
 
لورنس عربستان
 «لورنس عربستان» یا (Lawrence of Arabia) نام فیلمی درون ژانر زندگینامه، جاسوسی و تاریخی، محصول ۱۹۶۲ بریتانیا هست. این کلیپ به کارگردانی «دیوید لین» و گیم «پیتر اوتول» توسط کمپانی «کلمبیا پیکچرز» ساخته شد.
 
قصه کلیپ لورنس عربستان بر پایه زندگی «توماس ادوارد لورنس»، جاسوس زبده انگلیسی هست که درون طول دوران خدمتش توانست بزرگ‌ترین آرزوی حکومت انگلستان درون آن دوره را، که سقوط امپراتوری عثمانی بود، سرعت ببخشد و اتحاد میان اعراب و ترک‌ها را از میان ببرد.
 
کلیپ با نشان دادن مرگ لورنس درون ۴۷ سالگی به دلیل تصادف با موتورسیکلت درون لندن شروع می‌شود و سپس به وقت قبل برمی‌گردد و ماجراجویی‌های وی را نشان می‌دهد که ازبرای جست‌وجوی افتخار به سمت بیابان‌های عربستان می‌رود.
 
ادوارد لورنس، درون سال ۱۹۱۶ که یک افسر جوان، باهوش و گمنام انگلیسی درون قاهره مصر بود، داوطلب شد تا ماموریت «شورش عرب‌ها علیه ترک‌ها درون جنگ جهانی اول» را برعهده بگیرد. وی با پشتوانه انگلستان به کشور‌های عرب‌زبان مسافرت کرد و درنهایت پس از رایزنی‌های بسیار توانست درون بیابان‌های عربستان ارتشی غیرنظامی از عرب‌ها تشکیل بدهد و ازبرای مدت وقت دو سال با کار‌هایی نظیر هجوم‌های بیابانی، تصادف‌های قطار و هجوم شترها، ترک‌های عثمانی را به ستوه بیاورد. درنهایت زمانی لورنس آمادگی لازم را می‌یابد و میزان قدرت و نقاط ضعف ترک‌های عثمانی را با آزمون و خطا‌های این سال‌ها پیدا می‌کند، ارتش خود را به سمت شمال می‌برد و به یک ژنرال انگلیسی ازبرای نابودی امپراتوری عثمانی کمک می‌کند.
 
فیلمنامه لورنس عربستان بسیار حساب‌شده و هدفمند هست و براساس آن شخصیت‌پردازی لورنس هم همان‌طور که درون اول این کلیپ توسط یکی از آشنایانش بیان می‌شود، به‌عنوان مردی جنگاور، جسور، نابغه، شاعر و صد البته بی‌حیا توصیف می‌شود. البته برخلاف اشارات دقیق تاریخی، بُعد همجنس‌گرایی ادوارد لورنس، تنها درون حد اشاره، درون کلیپ آمده و، چون درون آن وقت هم اکنون مردم اروپا و مخصوصا آمریکا، نظری بسیار منفی نسبت به همجنس‌باز‌ها داشتند و مثل وقت حال مغزشان ازبرای پذیرش این انحراف آماده نشده بود، این قسمت از شخصیت لورنس خیلی بااحتیاط و تنها درون حد المان‌هایی کوچک درون کلیپ وجود دارد.
 
برخلاف ادوارد لورنس که به‌عنوان قهرمان و جاسوس باهوش انگلستان درون کلیپ نشان داده می‌شود، تمام شخصیت‌های همراه وی که همگی عرب و مسلمان هستند، به‌صورت مردمی وحشی، بی‌رحم، خشن و احمق به تصویر کشیده می‌شوند که طبق مسیر کلیپ، به‌راحتی درون دام لورنس می‌افتند و به تحریک وی و به‌خاطر قول‌هایی که هرگز انگلستان به آن‌ها عمل نمی‌کند، روی ترک‌های عثمانی شمشیر می‌کشند و ازبرای ارتش ادوارد لورنس می‌جنگند.
 
درون کلیپ لورنس عربستان، اشاره کوتاهی به ماموران ترک امپراتوری عثمانی هم می‌شود، ولی درون این اشاره، باز هم طبق آنچه به‌عنوان یک مسلمان باید درون سینمای هالیوود به تصویر کشیده شود، این ماموران موجوداتی خشن، بی‌رحم و منحرف هستند!
کلیپ لورنس عربستان برخلاف انتظار توانست موفقیت زیادی درون دنیای سینما کسب کند و حتی «عمر شریف»، بازیگر مصری‌تبار نقش مکمل کلیپ هم، از این موفقیت غیرمنتظره تعجب کرده بود و درون این‌باره گفته بود: «زمانی که درون کلیپ نقش گیم می‌کردم، با خودم فکر کردم لورنس عربستان کلیپ دیوانه‌کننده‌ای هست. نه بازیگر زنی درون آن گیم می‌کند و نه حتی بازیگران خیلی مشهور (درون آن وقت) دارد. تنها مردان هستند و حادثه زیاد و قابل‌توجهی هم ندارد، مبارزه‌های زیاد هم ندارد.» البته عمر شریف این مساله را درون نظر نگرفته بود که زمانی قرار باشد شمایل یک قهرمان سفیدپوست و جاسوس انگلیسی به تصویر کشیده شود، سیستم تبلیغاتی بسیار قوی، پشت کلیپ قرار می‌گیرد و همین مساله سبب می‌شود کلیپ بدون جذابیت‌های متداول آن وقت، با موفقیت چشمگیری روبه‌رو شود.
 
مساله تضعیف و نابودی امپراتوری عثمانی ازبرای انگلستان بسیار با اهمیت بود، تا جایی که جاسوسان زیادی را ازبرای این هدف راهی عثمانی، عراق، عربستان و دیگر کشور‌های منطقه کرد.
 
کلیپ لورنس عربستان درون وقت خود بیشتر از یک کلیپ معمولی هالیوودی مورد توجه قرار گرفت و درنهایت توانست علاوه‌بر نامزدی‌های بسیار، جوایز زیادی، چون اسکار، گلدن گلوب، بفتا و… را درون رشته‌های مختلف دریافت کند و با بودجه ۱۵ میلیون دلاری، چیزی حدود ۷۰ میلیون درون گیشه بفروشد که این درون وقت خود، رقم بسیار زیاد و قابل‌قبولی ازبرای فیلمی درون ژانر جاسوسی به حساب می‌آمد.
 
ملکه صحرا
 «ملکه صحرا» یا (Queen of the Desert) نام فیلمی درون ژانر زندگینامه، جاسوسی و تاریخی هست، به کارگردانی «ورنر هرتسوک» محصول سال ۲۰۱۵ آمریکا.
 
قصه کلیپ درون مورد زندگی «گرترود بل» هست که به‌عنوان یک نویسنده و محقق، ولی درون اصل ازبرای جاسوسی و به‌عنوان مأمور مخفی بریتانیا به کشور‌های خاورمیانه و به‌خصوص عرب‌زبان فرستاده شد.
 
گرترود که پس‌ها با نام «مادام بل» معروف شد، ابتدا درون نخستین مسافرت خود به ایران مأموریت یافت به‌عنوان مشاور سفیر، به مدت وقت ۶ ماه به ایران آمده و اوضاع سیاسی، اقتصادی و اجتماعی این کشور را تحقیق و از آن گفته تهیه کند. وی پس از یادگیری زبان فارسی و تسلط بر آن و نیز گذراندن یک ماجرای عشقی ناکام با جوانی به نام «هنری کدوگن» که قماربازی قهار بود، به انگلستان برمی‌گردد و پس از مدتی با خبر مرگ هنری، دوباره تصمیم می‌گیرد ماموریت‌های خود را جدی‌تر از قبل از سربگیرد و این دفعه ازبرای جاسوسی به کشور‌های عرب‌زبان فرستاده می‌شود.
 
درون دنیای واقعی مادام بل هم مانند دیگر جاسوسان انگلیسی عنوان «شرق‌شناس» یا «خاورشناس» را یدک می‌کشید و مانند بیشتر همتایان خود، به‌شدت نسبت به ادبیات ایران ابراز علاقه کرده و حتی کتابی درون مورد «حافظ» با عنوان «گزیده غزل‌های حافظ» به انگلیسی ترجمه کرده هست.
 
این شخصیت درون دنیای واقعی طبق اسناد تاریخی به‌عنوان زنی باهوش، حیله‌گر و درون عین حال بی‌بندوبار شناخته می‌شود، ولی درون کلیپ ملکه صحرا، تصویر مادام بل بیشتر از اینکه به‌عنوان یک جاسوس زبده انگلیسی دیده شود، شبیه یک زن احساساتی و عاشق‌پیشه هست که از زندگی روزمره خسته شده و دل به صحرا زده هست.
 
۴۵ دقیقه ابتدایی از کلیپ دوساعته ملکه صحرا، شامل بازگویی قصه عشقی و رمانتیک مادام بل درون ایران هست و پس از آن هم نه به‌صورت جدی، بلکه کاملا نامنسجم و غیرمستند، کلیپ وارد قسمت‌های تاریخی می‌شود، ولی به خاطر اطلاعات غیرمنطقی و عدم پرداخت مناسب، نمی‌تواند با مخاطب ارتباط برقرار کند.
 
یکی از خصوصیات مادام بل دشمنی آشکار با روحانیون شیعه بود که البته درون کلیپ اثری از آن نیست. درون تاریخ واقعه‌ای وجود دارد که این مطلب را بهتر توضیح می‌دهد؛ شخصیتی به نام علامه «هبة‌الدین شهرستانی» به دلیل روحیات ضداستعماری‌اش و تلاش ازبرای ایجاد وحدت میان همه علمای شیعه و سنی، مورد توجه مادام بل قرار گرفت.
 
درون مقطعی از زندگی علامه، مشکلی ازبرای چشمان وی ایجاد می‌شود که ناچارش می‌کند ازبرای درمان به بیمارستانی درون بغداد برود. پزشک معالج وی دکتر «طوبالیان» توصیه به عمل جراحی می‌کند و، چون عمل جراحی انجام می‌شود، به جای برطرف شدن درد ساده چشم، علامه نابینا می‌شود.
 
کمی پس پرستاری به ملاقات علامه می‌رود و درحالی که اشک می‌ریزد، خبر از توطئه مادام بل ازبرای نابینا شدن علامه را به ایشان مــــی‌دهــد. پرستار شهادت می‌دهد که مادام بل درون مکالمه‌ای با دکتر طوبالیان به وی دستور می‌دهد باید عمل جراحی چشم این شخص با ناکامی مواجه شود.
 
چنانکه دیده می‌شود، واقعیت تاریخی با تصویر رمانتیکی که «ملکه صحرا» از مادام بل نشان می‌دهد، زمین تا آسمان تفاوت دارد. البته «ملکه صحرا» درون نمایش این چهره مخدوش، چندان موفق نبود. این کلیپ که تلاش داشت به واسطه حضور هنرپیشه‌های محبوبی، چون نیکول کیدمن، رابرت پتینسون و… درون قالب داستانی رمانتیک و غیرمستند، از چهره زن پرحاشیه‌ای مانند مادام بل، اسطوره‌ای رمانتیک و ملکه‌ای مقتدر بسازد، به خاطر فیلمنامه ضعیف و پرداخت نامناسب، موفق نبود و درون بیشتر نقد‌های منتقدان هم با نظر منفی مواجه شد.
 
ملکه صحرا درون قسمت‌هایی گریز‌های کوچکی هم به برخورد مادام بل با ادوارد لورنس دارد و شاید دلیل این برخورد‌ها این مطلب باشد که این دو جاسوس، علاوه‌بر اینکه تقریبا همزمان بودند، درون ماموریت‌شان به‌عنوان زن و مردی که سرنوشت امپراتوری عثمانی را بر هم زدند، شناخته می‌شوند و گنجاندن این دو، درون یک قاب می‌توانست -درصورتیکه قصه و فیلمنامه قدرتمند بود- جالب توجه باشد.
 
درنهایت کلیپ ملکه صحرا نه توانست نظر منتقدان را جلب کند و نه درون گیشه فروش چندانی داشت. این کلیپ با توجه به بودجه ۳۶ میلیون دلاری‌اش، فروش ناچیزی داشت و حتی نام بازیگرانی، چون نیکول کیدمن و رابرت پتینسون هم نتوانستند از شکست آن درون گیشه جلوگیری کند.
 
جیمز باند
 «جیمز باند ۰۰۷» یا (James Bond۰۰۷) نام یک شخصیت داستانی و مامور مخفی انگلیسی هست که توسط نویسنده انگلیسی، «ایان فلمینگ» درون سال ۱۹۵۲ خلق شده هست. این شخصیت که درون دنیای رمان ۱۴ مجموعه را به خود اختصاص داده هست، زندگی یک مامور مخفی انگلیسی را به تصویر می‌کشد که پس‌ها توسط فیلمسازان موردتوجه بسیار زیاد قرار گرفت.
 
البته درون ابتدا خیلی از شرکت‌های فیلمسازی معتبر هالیوودی علاقه‌مند به سرمایه‌گذاری روی این مجموعه نبودند، چراکه قصه‌های جیمز باند را زیادی انگلیسی و پر از مسائل جنسی می‌دانستند، ولی درنهایت شرکت «یونایتد آرتیستس» به‌عنوان سرمایه‌گذار اصلی، قدم جلو گذاشت و درون سال ۱۹۶۲ نخستین کلیپ از مجموعه جیمز باند، پس از فراز و نشیب‌های بسیار، روی پرده سینما رفت.
 
مجموعه جیمز باند به خاطر محبوبیت کتاب‌ها و تبلیغات و بازیگران معروفی که درون نقش مامور ۰۰۷، طی سالیان متمادی ظاهر شدند، همیشه جزء پرحاشیه‌ترین و پرفروش‌ترین‌های مطبوعات و گیشه بوده و توانسته هست سازندگانش را ازبرای ساخت کلیپ‌های بعدی پیرامون این شخصیت، راضی کند.
 
شخصیت جیمز باند به‌عنوان یک مامور مخفی انگلیسی باهوش، دقیق، جسور و صد البته خوشگذران و عیاش، نمونه کاملی از تصویری تجاری بود که تهیه‌کنندگان هالیوودی می‌خواستند از یک جاسوس انگلیسی بر پرده سینما برود. این مامور با توجه به اینکه قرار بود درون عین سرگرم کردن مخاطبانش قدرت و هوشمندی یک جاسوس انگلیسی را هم به تصویر بکشد، طی سالیان متمادی به‌عنوان نمادی از انگلستان و تصویری پرزرق و برق از هوشمندی و جذابیت انگلیسی شناخته شد.
 
درون مجموع ۶ بازیگر معروف، این نقش را از سال ۱۹۶۲ تاکنون گیم کرده‌اند: شان کانری، جورج لازنبی، راجر مور، تیموتی دالتون، پیرس برازنان و دنیل کریگ، درون نقش جیمز باند توانستند رقبای خود را کنار بزنند و این نقش پرزرق و برق را درون دنیای سینما از آن خود کنند که از میان این بازیگران، طبق نظرسنجی‌ها شون کانری، به‌عنوان محبوب‌ترین جیمز باند تاریخ سینما انتخاب شده هست. این بازیگر اسکاتلندی که به‌عنوان محبوب‌ترین بازیگر انگلیسی درون آمریکا شناخته می‌شود، درون واقع با گیم درون سری جیمز باند، تبدیل به بازیگری میان‌المللی و بسیار معروف شد.
 
کلیپ‌های جیمز باند با توجه به فروش قابل‌توجه جهانی که تا به‌حال داشته‌اند، درون تمام وقت‌ها مورد توجه سینمای تجاری و تهیه‌کنندگان و کارگردانان معروف بوده و همیشه رقابتی دشوار بر سر به دست آوردن جایگاهی درون ساخت این مجموعه، میان سینماگران هالیوودی وجود داشته هست.
 
جیسون بورن
 «جیسون بورن» یا (Jason Bourne) نام مجموعه‌ای درون ژانر جاسوسی و اکشن هست به نویسندگی «رابرت لودلوم» محصول سال ۲۰۰۲ آمریکا که پس‌ها به خاطر استقبال از کلیپ اول این مجموعه، قسمت‌های دیگرش شامل برتری بورن (۲۰۰۴)، اولتیماتوم بورن (۲۰۰۷)، میراث بورن (۲۰۱۲) و جیسون بورن (۲۰۱۶) ساخته شد.
 
قصه نخستین قسمت از مجموعه جیسون بورن، درون مورد شخصیتی به نام جیسون بورن، یک مأمور اطلاعاتی آمریکایی هست که عملیات‌های جاسوسی زیادی انجام داده، ولی پس حافظه خود را درون اثر ماموریتی درون دریا از دست می‌دهد و چیزی از گذشته به یاد نمی‌آورد. بورن الان درون پی شناسایی هویت واقعی خود هست و می‌خواهد گذشته‌اش را به یاد بیاورد، ولی ازبرای رسیدن به این هدف، وی ابتدا باید با همکاران سازمان خود درگیر شود.
 
جیسون بورن درون حقیقت نمونه آمریکایی جیمز باند هست، ولی با توجه به جدیتی که آمریکایی‌ها می‌خواهند درون دنیا از خود نشان دهند، این شخصیت بیشتر از جنبه‌های جذابیت و طنز، دارای کاریزما و جدیت درون اهدافش هست.
 
بورن به‌عنوان یک جاسوس آمریکایی حرفه‌ای، شخصیت قابل‌توجهی دارد. وی به عدالت اهمیت می‌دهد و ذات صادقی دارد، ولی درون مواقعی که لازم هست می‌تواند به شخصیتی بی‌رحم و خونسرد تبدیل شود. این شخصیت با وجود اینکه حافظه‌اش را از دست داده، ولی مهارت‌هایی از قبیل فنون رزم تن‌به‌تن، تیراندازی، هک کامپیوتر، رانندگی با سرعت بالا و چیز‌های دیگری از این دست را به یاد می‌آورد. این مساله با وجود اغراقی که درون خود دارد، ولی ازبرای مخاطب قابل‌باور هست، چراکه اتفاقات قصه چنان پشت سر هم رخ می‌دهند که فرصتی ازبرای ارزیابی داده‌ها به مخاطب نمی‌دهد.
 
شاید یکی از دلایل موفقیت مجموعه جیسون بورن درون نویسنده حرفه‌ای آن باشد که شخصیت جذاب بورن را خلق کرده و هرچند مسیر قصه، درون مجموعه سینمایی چندان به کتاب وفادار نیست، ولی لودلوم، به‌عنوان یک نویسنده حرفه‌ای که درون ژانر جاسوسی توانسته این شخصیت را عمیق و قوی خلق کند، توانسته تصویری خاص و قابل‌باور ازبرای مخاطب خود بسازد.
 
البته مجموعه جیسون بورن به‌عنوان نسخه هالیوودی از آثار این نویسنده، سبب شد شخصیت این جاسوس و نویسنده‌اش بیش از پیش مورد توجه قرار بگیرد. لودلوم درون مجموع یک سه‌گانه نوشت با نام‌های هویت بورن، برتری بورن و اولتیماتوم بورن؛ ولی پس از مرگ وی، نویسنده دیگری به نام «اریک فاست بادر» تصمیم گرفت دنباله این تریلر جاسوسی را بنویسد. فاست بادر «افسانه بورن»، «خیانت بورن» و «میراث بورن» را نوشت، ولی قصه‌های وی نسبت به قصه‌های نویسنده اصلی این مجموعه، فاقد جذابیت و عمق قبلی بودند و به همین دلیل هم از هیچ‌یک از این کتاب‌ها استقبال نشد، ولی ورژن‌های سینمایی بعدی توانست کمبود‌های این ادامه ضعیف را جبران کند و مورد توجه مخاطبان قرار گیرد.
 
از پنج قسمت مجموعه بورن سه قسمت را «پل گرینگراس» کارگردانی کرده و دقیقا همین سه قسمت بیشترین فروش را دارند و فیلمی مانند «میراث بورن» از این مجموعه را- که کارگردان درون آن عوض شده و مت دیمون بازیگر اصلی هم به همین دلیل حاضر به گیم درون آن نشده- جزء ضعیف‌ترین کلیپ‌های این مجموعه به حساب می‌آید و نتوانست نظر مخاطبان را به خود جلب کند.
درنهایت پنج قسمت مجموعه جیسون بورن توانست طرفداران زیادی ازبرای خود به دست آورد و مانند مجموعه‌های تجاری، چون جیمز باند، سریع و خشن و… میان مخاطب عام محبوب شود و درون گیشه هم با فروش بسیار خوب، سازندگانش را راضی کرده و روایت این جاسوس آمریکایی جسور و همیشه‌پیروز را بر پرده سینما همچنان تکرار کند.
 منبع: فرهیختگان
 انتهای پیام/

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *